ثبات شریعت و مدیریت دگرگونی های اجتماعی- اقتصادی
21 بازدید
محل نشر: اقتصاد اسلامی » زمستان 1381 - شماره 8 (12 صفحه - از 95 تا 106)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
بسیارى از فقیهان بزرگ اسلام چون امام خمینى قدس‏سره معتقدند که شریعت اسلام، شریعتى جامع و ثابت است. روایات متعدّدى از معصومان علیهم‏السلام نیز بر جامعیّت و ثبات شریعت دلالت دارند. این در حالى است که تحوّل چشمگیر جوامع بشرى از زمان تشریع تاکنون و به‏ویژه در دو قرن اخیر، این پرسش را برانگیخته که جامعیّت و ثبات شریعت اسلام چگونه با تحوّل جوامع بشرى سازگار است؟ شهید صدر در پاسخ به این پرسش، نظریّه «منطقة‏الفراغ» را طرح مى‏کند. در این مقاله، پس از توضیح و نقد نظریّه شهید صدر، نظریّه جایگزینى که به نظر نگارنده پاسخ روشنى براى این پرسش بوده، با احادیث جامعیّت و ثبات شریعت نیز سازگار است، تبیین مى‏شود. نظریّه جایگزین به‏صورت مختصر بر مقدّمات ذیل مبتنى است: 1. پیشرفت دانش و تجربه بشرى در طول زمان، سبب تغییراتى در روابط انسان با طبیعت و روابط انسان‏ها با یک‏دیگر مى‏شود؛ 2. این تغییرات، قابل جهت‏دهى و مدیریّت است؛ 3. جامعیّت و ثبات شریعت درباره عناوین روابط است، نه مصادیق آن‏ها؛ 4. عناوین روابط را به سه گروه عناوین اوّلیّه و ثانویّه و عامّه مى‏توان تقسیم کرد؛ 5. شریعت اسلام حکم هر عنوان را براساس مصالح و مفاسد به‏صورت قضیّه حقیقیّه بیان کرده است و هیچ عنوانى نیست، مگر آن‏که حکم آن به‏صورت مستقیم یا غیرمستقیم (از طریق عمومات) بیان شده است؛ 6. خداوند با تشریع حکم عناوین ثانویّه، تغییرات را در جهت اهداف، جهت‏دهى و مدیریّت مى‏کند. براین اساس، هر تغییرى که در روابط ایجاد شود، حکم آن را از دستگاه شریعت مى‏توان استنباط کرد و نتیجه آن‏که حکم عناوین ثابت است و حکم مصادیق ممکن است تغییر کند.
آدرس اینترنتی